Hình tượng con rồng xuất hiện xuyên suốt chiều dài lịch sử, ở hầu hết các nền văn hóa. Nó là một con vật của trí tưởng tượng và hư cấu, một phần xuất phát từ những hình ảnh và hiện tượng có thật trong thiên nhiên, từ thực tế cuộc sống mà con người ngày trước đã chứng kiến. Tuy vậy mỗi nơi hình ảnh con rồng lại có những nét khác nhau.
Trong văn hóa phương Tây, hình ảnh rồng thường xuất hiện là một loài đầy sức mạnh, quyền lực nhưng độc ác và hung dữ. Hình ảnh con rồng dường như xuất phát từ hình dáng của loài khủng long, hay có thể là sự phóng đại từ hình ảnh của một loài bò sát nào đó, chẳng hạn như một loài răng hay kì đà. Tùy thuộc vào nơi chúng sống và khả năng của chúng mà người ta quan niệm có các loài rồng như rồng đất, rồng nước, rồng lửa, …
Vào thời kỳ của Christopher Columbus, người ta tin và sợ rằng có những con rồng trên biển - những con quái vật biển. Trải qua thời gian, thời mà quan niệm còn cho rằng thế giới có dạng phẳng, người ta cho rằng có những con rồng ở vùng ranh giới của quả đất, luôn chờ đợi và sẵn sàng nuốt chửng tất cả những ai dám chèo thuyền quá xa đến những vùng biển đó. Điều này đã ngăn cản rất nhiều người thực hiện các chuyến hành trình khám phá thế giới. Thậm chí bản đồ thời đó còn có đánh dấu cả những nơi mà các con rồng sinh sống; ở phần biên bản đồ (và cũng là biên của trái đất theo quan niệm thời đó) hầu như luôn được in dòng chữ “Những con rồng ở đây”.
Con rồng xuất hiện trong nhiều câu chuyện cổ tích và thần thoại. Phần lớn trong các trường hợp này, con rồng thường là kẻ canh giữ một kho báu nào đó hay một thiếu nữ đang tuyệt vọng. Một hiệp sĩ phải giải cứu cho thiếu nữ đó hoặc lấy được kho báu, muốn vậy anh ta buộc phải giết được con rồng đó.
Hầu như tất cả mọi trẻ em đều từng được nghe câu chuyện về những con rồng. Một câu chuyện xuất hiện từ thời Trung cổ kể về một kỵ sĩ, sau này trở thành Thánh George, người đã giải cứu cho một nàng công chúa khỏi nanh vuốt của một con rồng. Câu chuyện kể rằng hằng năm, sẽ có một cô cái trẻ sẽ phải hy sinh cho con rồng này, vào một năm nọ, tới lượt công chúa của vương quốc đó là người phải hy sinh. Thánh George đã quyết định cứu nàng. Ông đã sử dụng thanh gươm của mình, Ascalon, tiêu diệt con rồng hung ác. Đây là một trong nhiều câu chuyện anh hùng có chứa đựng cái chết của rồng, thực tế là có rất nhiều. Câu chuyện Thánh George và con rồng đã được người ta kể hàng thế kỉ, thậm chí còn được vẽ bởi những họa sĩ nổi tiếng chẳng hạn như Raphael.
Trong thời kỳ phong kiến, ở nhiều quốc gia,con rồng được xem là biểu trưng của các vị vua, mà tiêu biểu là ở Trung Quốc và Việt Nam, nó là biểu trưng của nhà vua. Vì thế mà các từ ngữ mô tả các các vị vua và vật dụng của nhà vua có các từ ngữ về rồng, chẳng hạn như long bào, long ấn, long ân, long nhãn, long điện, …
Con rồng ở Việt Nam cũng tùy theo thời kỳ. Như hình ở trên là con rồng thời Lý, thể hiện sự nhẹ nhàng. Còn con rồng thời Trần thì mạnh mẽ hơn, thân hình to và khoẻ khoắn, vì thời Trần 3 lần chống quân Nguyên-Mông.
Rồng Việt Nam luôn có một mô-típ rõ ràng đặc trưng đó là:
(Sưu tầm từ nhiều nguồn)
Con rồng trong văn hóa phương Tây
Mặc dù không thể biết rõ lần đầu tiên hình tượng con rồng xuất hiện là lúc nào, nhưng ta có thể ước tính thời gian đó vào khoảng gần 4000 năm trước Công nguyên. Loài rồng được cho là có thể sống ở hầu hết mọi nơi, tùy thuộc vào từng loại rồng. Môi trường sống của chúng trải rộng từ trong lòng đất, cho đến giữa biển khơi, cũng có thể là trong các hang động, các chảo lửa hay những nơi ẩm thấp, tối tăm.Trong văn hóa phương Tây, hình ảnh rồng thường xuất hiện là một loài đầy sức mạnh, quyền lực nhưng độc ác và hung dữ. Hình ảnh con rồng dường như xuất phát từ hình dáng của loài khủng long, hay có thể là sự phóng đại từ hình ảnh của một loài bò sát nào đó, chẳng hạn như một loài răng hay kì đà. Tùy thuộc vào nơi chúng sống và khả năng của chúng mà người ta quan niệm có các loài rồng như rồng đất, rồng nước, rồng lửa, …
Vào thời kỳ của Christopher Columbus, người ta tin và sợ rằng có những con rồng trên biển - những con quái vật biển. Trải qua thời gian, thời mà quan niệm còn cho rằng thế giới có dạng phẳng, người ta cho rằng có những con rồng ở vùng ranh giới của quả đất, luôn chờ đợi và sẵn sàng nuốt chửng tất cả những ai dám chèo thuyền quá xa đến những vùng biển đó. Điều này đã ngăn cản rất nhiều người thực hiện các chuyến hành trình khám phá thế giới. Thậm chí bản đồ thời đó còn có đánh dấu cả những nơi mà các con rồng sinh sống; ở phần biên bản đồ (và cũng là biên của trái đất theo quan niệm thời đó) hầu như luôn được in dòng chữ “Những con rồng ở đây”.
Con rồng xuất hiện trong nhiều câu chuyện cổ tích và thần thoại. Phần lớn trong các trường hợp này, con rồng thường là kẻ canh giữ một kho báu nào đó hay một thiếu nữ đang tuyệt vọng. Một hiệp sĩ phải giải cứu cho thiếu nữ đó hoặc lấy được kho báu, muốn vậy anh ta buộc phải giết được con rồng đó.
Hầu như tất cả mọi trẻ em đều từng được nghe câu chuyện về những con rồng. Một câu chuyện xuất hiện từ thời Trung cổ kể về một kỵ sĩ, sau này trở thành Thánh George, người đã giải cứu cho một nàng công chúa khỏi nanh vuốt của một con rồng. Câu chuyện kể rằng hằng năm, sẽ có một cô cái trẻ sẽ phải hy sinh cho con rồng này, vào một năm nọ, tới lượt công chúa của vương quốc đó là người phải hy sinh. Thánh George đã quyết định cứu nàng. Ông đã sử dụng thanh gươm của mình, Ascalon, tiêu diệt con rồng hung ác. Đây là một trong nhiều câu chuyện anh hùng có chứa đựng cái chết của rồng, thực tế là có rất nhiều. Câu chuyện Thánh George và con rồng đã được người ta kể hàng thế kỉ, thậm chí còn được vẽ bởi những họa sĩ nổi tiếng chẳng hạn như Raphael.
Con rồng trong văn hóa phương Đông.
Trong văn hóa phương đông thì rồng lại là một con vật linh thiêng, là một trong tứ linh (long, li, quy, phụng), và cơ bản khác hình ảnh con rồng phương Tây. Con rồng phương Đông là biểu trưng cho sức mạnh và quyền uy. Nó được xây dựng dựa trên hình ảnh của nhiều loài vật, mình rắn, vảy cá, sừng hươu, đầu sư tử, chân và móng vuốt đại bàng và có thể bay; như vậy người ta quan niệm con rồng hội tụ sức mạnh của tất cả các loài, và là con vật hùng mạnh nhất.Trong thời kỳ phong kiến, ở nhiều quốc gia,con rồng được xem là biểu trưng của các vị vua, mà tiêu biểu là ở Trung Quốc và Việt Nam, nó là biểu trưng của nhà vua. Vì thế mà các từ ngữ mô tả các các vị vua và vật dụng của nhà vua có các từ ngữ về rồng, chẳng hạn như long bào, long ấn, long ân, long nhãn, long điện, …
Rồng với người Việt Nam
Con rồng Việt Nam là trang trí kiến trúc, điêu khắc và hội họa hình rồng mang bản sắc riêng, theo trí tưởng tượng của người Việt. Rồng là con thằn lằn. Nó khác với rồng trong trang trí kiến trúc và hội họa Trung Hoa và ở quốc gia khác. Các di tích về con rồng Việt Nam còn lại khá ít do các biến động thời gian và sự Hán hóa của triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam, nhà Nguyễn.Con rồng ở Việt Nam cũng tùy theo thời kỳ. Như hình ở trên là con rồng thời Lý, thể hiện sự nhẹ nhàng. Còn con rồng thời Trần thì mạnh mẽ hơn, thân hình to và khoẻ khoắn, vì thời Trần 3 lần chống quân Nguyên-Mông.
Con rồng thời Lý |
- Thân rồng uốn hình sin 12 khúc, đại diện 12 tháng trong năm. Thân mềm mại uốn lượn thể hiện sự biến hóa. Trên lưng có vây nhỏ liền mạch và đều đặn.
- Đầu rồng có bờm dài, râu cằm, không sừng. Mắt lồi to, hàm mở rộng có răng nanh ngắt lên. Đặc biệt là cái mào ở mũi, sun sóng đều đặn chứ không phải là cái mũi thú như rồng Trung Hoa. Lưỡi mảnh rất dài.
- Miệng rồng luôn ngậm viên châu (ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc rồng hay cầm ngọc bằng chân trước).
Con rồng thời Trần |
(Sưu tầm từ nhiều nguồn)
Nhận xét
Đăng nhận xét